مستند قرن خود | The Century of the Self

مستند قرن خود

نظریات زیگموند فروید، روانکاو معروف، از راز و رمز زندگی انسان‌ خبر می‌دهد؛ اما اغلب افراد از آن بی‌اطلاع هستند. مستند قرن خود، نوشته و ساخته‌ی آدام کورتیس (Adam Curtis) است و به بررسی جامعی از نحوه‌ی استفاده از نظریه‌های فروید درباره‌ی میل انسان، در زمینه‌های تبلیغات، مصرف‌گرایی و سیاست می‌پردازد. این مستند چهار ساعته به چهار قسمت مجزا و حدودا یک ساعته تقسیم شده است.

قسمت اول: ماشین‌های شادی

اولین قسمت این مستند، مربوط به ادوارد برنیز (Edward Bernays)، خواهرزاده‌ی فروید و یکی از تأثیرگذارترین پیشگامان در حوزه‌ی روابط عمومی است. برنیز با متوسل شدن به این نظریه‌ی عمویش که نیروهای تهاجمی خشونت و غرایز جنسی در وجود بشریت پنهان هستند، این نیروها و تمایلات را برای ترویج تفکر گروهی دستکاری کرد؛ ابتدا به قصد تحریکِ حمایت وطن‌پرستانه‌ی شهروندان ایالات متحده در طول جنگ جهانی اول و بعد در حوزه تبلیغات.

ادوارد برنیز

ادوارد لوئیس جیمز برنِیز، به مرد نامرئی دستکاری افکار عمومی معروف بود. او اصالتا اتریشی-آمریکایی و زاده ۲۲ نوامبر ۱۸۹۱ – درگذشته ۹ مارس ۱۹۹۵ است. همچنین در آگهی درگذشتش «پدر روابط عمومی» نامیده شد. برنیز بنیان‌گذار و پیشرو در زمینه روابط عمومی و پروپاگاندا بود و همچنین به عنوان بنیان گذار فمینیسم شناخته می شود. مجله لایف او را جزو ۱۰۰ نفر از تأثیرگذارترین آمریکایی‌های سده ۲۰ (میلادی) نامید.

ادوارد برنیز مستند قرن خود
تصویر ادوارد برنیز

برنیز در سال 1995 و در 103 سالگی درگذشت. وی تا یک سال قبل از مرگش، یعنی تا سن 102 سالگی همچنان فعال بود و در عرصه روابط عمومی مشاوره می داد و سخنرانی می کرد.

قسمت اول مستند قرن خود را در ویدیوی زیر می‌بینید.

قسمت دوم: مهندسی رضایت

احتمالا تاریک‌ترین تصویر از نظریه‌ی فروید را بتوان در حکومت نازی‌‌ها طی جنگ جهانی دوم دید. دومین قسمت این مستند تلاش‌های برنیز و آنا فروید (دختر زیگموند فروید) را بازگو می‌کند که همراه دولت آمریکا، برای ابداع روش‌هایی برای سرکوب پتانسیل وحشیانه‌ی ذهن انسان همکاری کردند. دولت بر این باور بود که تنها از طریق این فعالیت‌ها یک دموکراسیِ هارمونیک امکان پذیر خواهد بود. در ویدیوی زیر قسمت دوم مستند قرن خود را می‌بینید.

بخش سوم: پلیسی درون سر همه ما وجود دارد، او باید از بین برود.

بخش سوم مستند قرن خود در طول دوره‌ای بسیار متفاوت در تاریخ آمریکا رخ می‌دهد: دهه‌ی 1960. همانطور که مخالفان فروید مورد توجه قرار می‌گرفتند، نسل جوانی هم که مصمم بودند امیال درونی‌شان را بپذیرند و آنها را آشکار کنند، به این روند شستشوی ذهنی کمپانی‌های بزرگ اعتراض کردند. به پیروی از این نسل، شرکت‌های بزرگ و رسانه‌های تبلیغاتی، در صدد برآمدند تا با کمک ایده‌ی ویلیام ریچ، جامعه را به شکل دیگری به سمت رام بودن ببرند.

قسمت چهارم: هشت نفر در کاونتی شراب می نوشند

بخش پایانی ما را به دنیای سیاست می برد. در طول دهه 1990، حزب دموکرات در اقدامی ناامیدکننده برای بازپس گیری کاخ سفید، از متیو فروید، کارشناس روابط عمومی و نوه زیگموند، کمک گرفت. حزب با اتکا به گروه‌های متمرکز، کمپین‌های خود را برای براورده ساختن درونی‌ترین خواسته‌های مردم آمریکا تنظیم کرد. مدت کوتاهی پس از آن، بیل کلینتون چهل و دومین رئیس جمهور ایالات متحده شد.

آدام کورتیس، سازنده‌ی مستند قرن خود

آدام کورتیس سازنده‌ی مستند قرن خود
آدام کورتیس سازنده‌ی مستند قرن خود

کوین آدام کورتیس (متولد ۲۶ می ۱۹۵۵) یک کارگردان فیلم‌ساز انگلیسی است. کورتیس زمینه علایق خود را پیرامون «قدرت و نحوه کارکرد آن در جامعه» می‌داند و آثار او در حوزه کشف روابط جامعه شناسی و روانشناسی و فلسفه و تاریخ سیاسی است. کورتیس شغل خود را به عنوان روزنامه‌نگاری توصیف می‌کند که رسانه‌اش فیلم است و می‌کوشد اتفاقات را از این طریق تشریح کند. فیلم‌های او چهار بار برنده جایزه تلویزیونی آکادمی بریتانیا (BAFTA) شده‌است.

سخن پایانی

تصمیم با شماست که این تکنیک‌ها را در جهت هدایت و سلامت جامعه بدانید یا همه‌ی آن‌ها به نظرتان انحراف از مسیر انسانی باشند. مستند قرن خود بسیاری از حقایق اساسی بشر را توضیح می‌دهد؛ این که در نهایت ما انسان‌ها در برابر نیاز به کنترل شدن آسیب پذیر هستیم.

منابع

منبع 1 / منبع 2 / منبع 3

نرگس گودرزی
نرگس گودرزی

سردبیر مجله تجربه زندگی

سردبیر مجله تجربه زندگی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *