نگاهی بر مینی‌سریال صحنه‌هایی از یک ازدواج 2021

صحنه‌هایی از یک ازدواج

ما عشق می‌خواستیم نه زندگی:

شاید برای بخشی از مردم همینطور باشد، اینکه به خیال خود همدیگر را دوست می‌دارند، با هم ازدواج می‌کنند، باز هم کمی ‌همدیگر را دوست می‌دارند و کار می‌کنند و به بیان کامو آنقدر کار می‌کنند که نه تنها عشق را بلکه دوست داشتن را نیز فراموش می‌کنند. همدیگر را کنترل می‌کنند، از هم متنفر می‌شوند و برای هم درد ایجاد می‌کنند و برزخی جهنمی ‌‌به نام ازدواج می‌سازند. این فرآیندی‌ست که آلن دو باتن به خوبی در کتاب سیرِعشق مطرح می‌کند اینکه آدم‌ها تحت تاثیر ایدئولوژی رمانتیک می‌خواهند به چیزی مشترک برسند اما واقعیت آنچنان آزمندانه و بی‌رحم فرود می‌آید که دیگر تمرکزی بر ویژگی‌های عاطفی نمی‌توان داشت، اینکه با حسی ناگهانی خیال می‌کنیم معشوق را یافته‌ایم و تا ابدیت بر این حس تداوم می‌بخشیم اما قطعا عشق ناپایدار می‌ماند چرا که آنها کنار هم زندگی می‌کنند و رابطه‌شان دیگر نامش عشق نیست بلکه اسم آن چیزی است که به آن می‌گوییم زندگی و می‌شود گفت ما عشق می‌خواستیم نه زندگی!

در واقع حقیقت این است که ما همگی در این سیاره، تنها هستیم. هر کدام از ما کاملا تنهاییم و هرچه زودتر این حقیقت را بپذیریم، به نفعمان خواهد بود. بسیاری از مردم تنها زندگی می‌کنند، چه ازدواج کرده باشند و چه مجرد باشند و بدون هیچ یافتنی، همیشه در جستجو بوده‌اند. در حالی که ممکن است از نظر فرهنگی ازدواج را به عنوان یک عمل تعیین کننده از تعهد عاشقانه بین دو نفر بدانیم، اما واقعیت این است که در ازدواج سطحی عجیب و بسیار عمومی‌‌ از انتظارات اجتماعی وجود دارد. ازدواج در سطح فرهنگی به عنوان هدف نهایی زوج‌های متعهد، نقطه شروع ایده‌آل برای فرزندآوری و نقطه عطفی در بزرگسالی که هر عضو فعال جامعه انتظار می‌رود به آن برسد، در نظر گرفته می‌شود. ازدواج همزمان اعلان عشق و اشتیاق بی پایان، طبقه بندی قانونی و برای برخی یک پیوند مقدس است. ازدواج‌ها بار این وعده را به دوش می‌کشند که در یک فرد یک عمر از خود گذشتگی و اشتیاق پیدا می‌کنیم و در طول ازدواجمان همه نیازهای خود را برآورده خواهیم کرد. به ما نقشی به عنوان نان‌آور خانه، مدیر خانواده، والدین مشترک و معشوق اختصاص داده شده است. به ما یک متن فرهنگی از نکات، ترفندها و ویژگی‌هایی که ازدواج‌های شاد را می‌سازند دادند.

با این حال، به نظر می‌رسد «صحنه‌هایی از یک ازدواج» به این نقطه می‌رسد که چشم‌انداز ظریفی را درباره خطاپذیری اساسی کنش انسان ارائه و یک رابطه مدرن را نشان می‌دهد که دارای نقص و نارسایی است. این سریال نه تنها در نفس خود به این مهم می‌پردازد بلکه به عنوان یک قطعه فکری عمیق فلسفی در مورد نقش نهادهای اجتماعی در زندگی ما اشاره دارد. این سریال همزمان به بررسی موشکافانه‌ای از رابطه بعد از ازدواج می‌پردازد، تعمقی که قابل بسط به روابطی ست که در آن عشق کمرنگ شده و خیانت و تنفر جایگزین آن می‌شود و به تنهاییِ انسان در این عصر مدرن تاکید دارد و سوالاتی ازاین قبیل مطرح می‌کند که آیا ازدواجی که به پایان می‌رسد لزوماً یک شکست است؟ آیا ازدواج واقعاً پایان می‌یابد؟ آیا ازدواج، به معنای بزرگ‌تر، حالتی از وجود است که حتی اگر از هم جدا شوید، ادامه می‌یابد؟ آیا این چیزی است که بین دو شخصیت وجود دارد یا شخصیت سومی ‌است که زندگی خاص خود را دارد؟ یا تنها شخصیتی است که دو نفر را به یک ارگانیسم پیچیده متصل می‌کند، حتی زمانی که از هم جدا هستند؟ سریال با حساسیت و به طور دقیقدر مورد نحوه مذاکره در یک رابطه طولانی مدت پرداخته ومی‌پرسد آیا ازدواج سقوط به ورطه اجتناب ناپذیر است؟ آیا اشتیاق حیاتی است؟ یا می‌تواند با چیزی عمیق‌تر، پایدارتر جایگزین شود. اینکه اساسا برای دستیابی به خوشبختی فردی چه محدودیت‌هایی باید قائل شد؟ و سوالاتی در مورد انتظارات ما از جنسیت در روابط و روش‌های قضاوت ما درباره زنان مطرح می‌کند. مهم‌تر از همه، این سوال را می‌پرسد که آیا به شرطی که در یک ازدواج قسری و قهری نباشید (جایی که آماده باشید بازوی خود را گاز بگیرید تا فرار کنید) دردِ جدایی ارزشش را دارد؟

خلاصه داستان سریال صحنه‌هایی از یک ازدواج

صحنه‌هایی از یک ازدواج

سریال «صحنه‌های از یک ازدواج» برداشت تازه‌ای از درام سوئدی اینگمار برگمان به همین نام در سال ۱۹۷۳ به نویسندگی و کارگردانی‌ هاگای لوی و با بازی اسکار آیزاک و جسیکا چستین است. در این نسخه به روز شده، جاناتان (اسکار آیزاک) و میرا (جسیکا چستین) با ازهم پاشیدگی رابطه خود با یکدیگر دست و پنجه نرم می‌کنند. رویارویی با پایان زندگی مشترک، آنها را مجبور می‌کند تا با خودشان روبرو شوند، زیرا سعی می‌کنند از هویت متزلزلی که با هم ساخته‌اند جدا شوند.

جاناتان و میرا پس از ملاقات در دانشگاه کلمبیا به عنوان دانشجو، سال‌ها بعد دوباره با هم ارتباط برقرار کردند، دو یا چند سال با هم قرار گذاشتند و یک دهه است که ازدواج کرده‌اند. جاناتان در تافتز فلسفه تدریس می‌کند و مراقب اصلی دختر کوچکشان «ایوا» است، در حالی که میرا معاون رئیس شرکت فناوری و نان‌آور اصلی خانواده است. با این وجود، همه چیز خوب به نظر می‌رسد تا زمانی که میرا به ناخشنودی خود در ازدواج اعتراف می‌کند و جرقه یک سری وقایع را می‌دهد که طی پنج سال اتفاق می‌افتد. هر اپیزود بعدی یک لحظه مستقل در زمان است. ماه‌ها و سال‌ها در سریال از طریق تغییر مدل مو، ذکر سن دخترشان و دستاوردها یا ناامیدی‌های حرفه‌ای مشخص می‌شود. اپیزودهای سریال با نام‌های «بی‌گناهی و وحشت»، «دره اشک»، «بی سوادها» و «در نیمه‌های شب، در خانه‌ای تاریک، جایی در جهان» مراحل غم زناشویی و چالش‌های زندگی مشترک را به خوبی پوشش می‌دهد هر چند می‌توان مراحل را در این سریال «انکار»، «خشم»، «معامله کردن»، «افسردگی» و «پذیرش» نیز نامید.

 بعضی چیزها هرگز تغییر نمی‌کنند!

صحنه‌هایی از یک ازدواج

همانطور که در نسخه اصلی، سریال زوج را با مصاحبه با آنها معرفی می‌کند این بار نیز معرفی زوج توسط محققی که در مورد روابط تک همسری تحقیق می‌کند صورت می‌گیرد. در نسخه برگمان، شوهر با خودپسندی جلو می‌آید در حالی که شخصیت اولمان مضطرب است اما در این ریمیک، این بار مرد (جاناتان) بیشتر صحبت می‌کند «بعضی چیزها هرگز تغییر نمی‌کنند!». به نظر می‌رسد جاناتان تلاش می‌کند نه تنها مصاحبه‌کننده، بلکه خودش را متقاعد کند که روشن‌فکر و خودآگاه است، و در عین حال که شک و تردید فکری درستی در رابطه با ازدواج دارد، برای ازدواج آنها ارزش قائل است، که به قول محقق، مشارکت آنها یک «موفقیت» است. جاناتان نوعی روشنفکری متفکر با «نیاز به برتری اخلاقی» است که در پشت آن ریش‌های شاداب، رنجش و عصبانیت فراوانی از نظر خانوادگی، مذهبی دارد. میرا اما مسکوت و کنترل شده‌تر رفتار می‌کند؛ او کمتر احساس گناه می‌کند که بیشتر از زندگی، عشق می‌خواهد، اما بی ثبات‌تر از آن است که به پیرامون خود اجازه دهد تا آن را ببینند. عطف آغازین زمانی‌ست که مصاحبه کننده (یک دانشجوی روان‌شناسی در دانشگاهی که جاناتان در آن فلسفه تدریس می‌کند) این پرسش را مطرح می‌کند که چرا عمر ازدواجشان از میانگین ملی بیشتر شده و اینکه آیا نقش میرا به عنوان مدیر فناوری و نان‌آور به حفظ این ازدواج کمک کرده است یا نه؟ در همین ابتدا شخصیت جاناتان کنترلگر، آرام، مراقبتگر (نگهدارنده ایوا دخترشان) و عاشق زندگی معرفی شده و میرا که با طفره رفتن از پاسخ و مصاحبه او را متزلزل و بی ثبات می‌یابیم خود را شخصیتی ناسازگار و نامطمئن نشان می‌دهد.

از همان اوایل مصاحبه روانشناس، مشخص است که ازدواج آنها بر پایه بسیار سستی استوار است و ممکن است با هیچ تلاشی به هم بخورد اما آنها که همان شب میزبان دوستانشان که یک زوج فروپاشیده هستند نگاهشان به آن دو نگاهی سرزنشگر و ناپذیرفتنی نسبت به جدایی است. روانشناس که درباره فرگشت عرف‌های جنسیتی بر روی ازدواج‌ها تک پارتنری با جاناتان و میرا صحبت می‌کند سوال جالبی می‌پرسد، اینکه خودتان را با چه ویژگی‌هایی تعریف می‌کنید؟ جاناتان خودش را در وهله اول مرد، سپس یهودی و پدر ایوا می‌داند همچنین سن و عقاید سیاسی (دموکرات) و نقص جسمی ‌خود (آسم) را نیز عنوان می‌کند در حالیکه میرا خود را یک زن متاهل و مادر و در درجه بعدی سن و شغلش که در حوزه فناوری است را ویژگی اصلی خود می‌داند و این بیانگر اولویت‌های آنان در زندگی بر اساس این خصیصه‌هاست. فرآیند مصاحبه روانشناسی علاوه بر معرفی شخصیت‌ها بیانگر حالات روحی آنها نیز است فرآیندی که جاناتان را علاقه‌مند به زندگی و میرا را سرد و غیر مشتاق به تصویر می‌کشد (در مصاحبه تمام جاهای خالی میرا را در پاسخ دادن جاناتان پر می‌کند). جاناتان و میرا در هنگام مصاحبه تلاش می‌کنند تا شناسه‌های شخصی خود را در زمینه‌ای قرار دهند که مطابق انتظارات اجتماعی از ازدواج و شراکت باشد. تنش در انتظار برآوردن آرمان‌های سنتی و مترقی است، اما فراتر از فهرست اولیه اولویت‌های شخصی، هر پاسخی که داده می‌شود با فشار ناگفته‌ای مبنی بر اینکه چگونه یک زوج متاهل مناسب باشیم، آمیخته است. ما چندین بار در سریال شاهد این فریب ظاهری جاناتان و میرا در مقابل دیگران هستیم. همیشه در مواجهه با خانواده، دوستان و همکاران، نسخه‌ای از ازدواج این دو وجود دارد که بسیار متفاوت از افکار و تعاملاتی است که وقتی آنها تنها هستند آشکار می‌کنند.

نکته مشهود دیگری که رخ می‌نماید پارادوکس آنها در زندگی بوده است، اینکه آنها از دو دنیای متفاوت و متضاد هستند (جاناتان به خاطر ارتدوکس بودن با هیچ زنی قبل از میرا در ارتباط نبوده و میرا در یک گروه موسیقی راک و تئاتر فعالیت می‌کرده است)، این تضادها خود حلقه آشنایی آنها شده (خروج از مذهب مرد در مقابل فرهنگ برهنگی زن در تئاتر) و در بعدها همین تضادها مشکل ساز می‌شود. تعریف جاناتان از یک ازدواج موفق وسیله‌ای برای رشد شخصیت و نه هدف عنوان می‌شود اما میرا از پاسخ به این سوال طفره رفته چرا که اساسا در ذهنش ازدواج با جاناتان را موفقیت نمی‌پندارد و تعادل را عامل موفقیت در ازدواج می‌داند (چیزی که خود ندارد). گزاره‌ای که در این میان مطرح است مولفه‌ای تعمیم پذیر در اغلب روابط زوج‌ها است اینکه در اوایل رابطه اساسا همه چیز خوب و هیجان انگیز پیش می‌رود اما وجود برخی تضادها باعث می‌شود در ادامه هر چیزی هرچند کوچک به دو طرف آسیب برساند. این آسیب هشداری‌ست که در همان ابتدا کارگردان با دعوای بین کیت و پیتر (دوستان جاناتان و میرا) می‌دهد. زوج ناموفقی که به بن بست عاطفی و انتهای مسیر مشترک رسیده‌اند و اکنون در طوفان و طغیانی از خشم و نفرت به خاطر خیانت پیتر گرفتار شده‌اند و دیگر نمی‌توانند مکالمه کنند بلکه مشاجره و بحث جای صحبت را گرفته است. مشاجره و ناتوانی در بیان خواسته‌ها و انتظارات سرآغاز مشکلات جدی و آفت زندگی مشترک است موضوعی که به بیان بارت رد و بدل کردن اعتراضات متقابل در بدترین حالت ممکن است. بارت به خوبی این فیگور را مطرح می‌کند اینکه دو نفر با اتکا به تبادل نظر دائم با توجه از آنِ خود ساختن «ختم کلام» با هم جرو بحث می‌کنند، برای آن‌ها این مشاجره به معنای استفاده از یک حق است. حرف مشاجره این است، هر نفر به نوبت که این یعنی تو بدون من هرگز و متقابلا من بدون تو هرگز. این معنای همان چیزی است که با حسن تعبیر آن را مکالمه می‌خوانیم نه گوش دادن به یکدیگر که مقابله‌ایست که شاید جدایی نیاندازد اما بستر را برای ایجاد فاصله فراهم و فرآیندی ‌‌گمراهانه را باعث خواهد شد. مشاجره در ادامه به نقطه‌ای می‌رسد که موضوعی ندارد یا دست کم به زودی بی موضوع می‌شود و این مشخصه ذاتی آن است که اساسا مشاجره‌ها پایان مستدل و متقاعدکننده‌ای نخواهند داشت، معنایی نخواهند داشت و در راستای روشن‌گری یا تغییر و تحول عمل نمی‌کند و نه کاراست و نه دیالکتیک، بلکه یک عبث بی سرانجام است. کاملا بر عکس مکالمه که امری حیاتی برای رسیدن به یک نقطه نظر مشترک است و لازم برای بقای زندگی مشترک، چرا که تمام فریادها بر سر من و من است و این همان سوق یافتن به سوی خودکامگی و نارسیسیسم (خودشیفتگی) است.

زایش نفرت، مرگ عشق

صحنه‌هایی از یک ازدواج

یکی از اولین لحظه‌های کلیدی سریال خبر بارداری میرا است. هنگامی‌که او این خبر را برای جاناتان فاش می‌کند، یک مکث قابل تامل وجود دارد «مرا ببخشید». او منتظر است تا واکنش جاناتان را ببیند. او منتظر یک سرنخ در مورد چگونگی واکنش است. مکالمه آنها در امتداد لبه تیغ پیش می‌رود و میرا سعی در تحلیل واکنش جاناتان دارد و همچنین می‌خواهد صادقانه خواسته‌های خود را بیان کند. صحنه در اتاق خواب آنها با تصمیم به نگه داشتن کودک به پایان می‌رسد، زیرا آنها یکدیگر را در آغوش می‌گیرند و هیجان زده می‌شوند اما صحنه بعدی در کلینیک سقط جنین است! مشخصا یکی از مهمترین مولفه‌های بچه دار شدن دوست داشتن دیگری است، وقتی انسان همسرش را دوست داشته باشد بیشتر دلش می‌خواهد از او بچه داشته باشد و نخواستن این مسئله مستقیما به دوست داشتن زندگی و شریک زندگی بر می‌گردد. آسیب این مسئله را می‌توان در خودارضایی‌های شبانه جاناتان مشاهده کرد که بعد از سقط میرا این کار را ارجح به رابطه با او می‌داند.

از سوی دیگر می‌توان به رابطه جاناتان و میرا با ایوا دخترشان اشاره کرد. جاناتان اکثر مواقع از او مراقبت می‌کند او را می‌خواباند و ارتباط صمیمی‌ و بهتری با او دارد بر خلاف میرا که مادری دستوری و غیر عاطفی‌تر است و برای همین راحت می‌تواند نه تنها همسرش را که دیگر دوست ندارد بلکه تنها دخترش را نیز رها کند و برایش هیجان و عشق خواهی اولویت بیشتری داشته باشد. میرا عاشق فرد دیگری شده و به همین خاطر به سقط تن داد تا با خیالی راحت‌تر به زندگی خود با جاناتان و ایوا پشت کند و صورت دیگر عشق یعنی نفرت را نمایان سازد. اگر عشق از ارضاء محروم گردد، به سادگی می‌تواند در بخشی از خود به صورت نفرت معکوس شود. شاعران به ما می‌گویند که در طوفانی‌ترین مراحل عشق این دو احساس متضاد تا مدتی همچون رقبایی ثابت قدم پهلو به پهلوی دیگر بقا می‌یابند. ولی همزیستی مزمن عشق و نفرت، آن هم وقتی که هر دو معطوف به یک نفر هستند و هر دو به شدیدترین درجه هستند، ما را متعجب نمی‌کند. باید متوقع بود که این عشق پرشور مدتها قبل نفرت یاد شده را مغلوب کرده یا در کام آن فرو رفته باشد و در حقیقت نیز این بقای اضداد تحت شرایط روانی خاص و با تشریک مساعی وضعیت امور در ناخودآگاه امکان پذیر است. عشق موفق به خاموش ساختن نفرت نگردیده بلکه فقط آن را به درون ناخودآگاه رانده است، و این نفرت در ناخودآگاه (که از تخریب شدن به دست عملکردهای خودآگاه مصون است) قادر به بقا و حتی رشد است. در چنین موقعیت‌هایی عشق خودآگاه معمولا ً (از باب عکس العمل) شدت فوق العاده زیادی پیدا می‌کند، تا بدین وسیله آن قدر قوی گردد که بتواند همیشه ضدش را در واپس‌زدگی نگه دارد. شرط لازم برای وقوع چنین وضعیتی در زندگی عشقی فرد، ظاهرا ً این است که در سنی بسیار کم، در نخستین سالهای کودکی‌اش، این دو احساس متضاد از یکدیگر انشعاب پیدا کنند و یکی از آنها (معمولا نفرت) واپس زده شود. نمود بارزی که هم در کودکی جاناتان و هم در جوانی میرا شاهدش هستیم.

طغیان خشم و BPD

صحنه‌هایی از یک ازدواج

روز آرام تمام شده و شب هجران سر می‌رسد، میرا به خیانتش با مردی اسرائیلی به نام پال ابراز و می‌خواهد با او به تل آویو برود و زندگی کند. در میزانسن اعتراف به خیانت توسط میرا، جاناتان که شوکه شده رفتاری نه منفعلانه بلکه از درون متلاشی شده دارد و سعی دارد با درک کردن و صحبت کردن میرا را راضی به ماندن در زندگی کند. میرا علاوه بر خودخواهی و هیجان خواهی در رابطه‌اش با جاناتان احساس تنهایی می‌کرده و گویی در یک توهمی‌‌ جدا از واقعیت چشمانش را بر روی حقایق موجود می‌بندد. مرد مستاصل و تمناگر در آگاهی بیشتری از زن قرار دارد و در اینجا سکانسی بی‌نظیر شکل می‌گیرد جاییکه میرا باید صبح چمدانش را ببندد و زندگی را ترک کند اما او آنقدر در شور کاذب و دستپاچگی خود برای رهایی غرق شده که نمی‌تواند حتی چمدان را ببندد. در اینجا جاناتان را می‌بینیم در عینی که تمام تلاشش را برای ماندن همسر خیانتکارش کرده چمدان او را می‌بندد که عملی هم‌زمان عاشقانه و پرخاشگرانه است.

رفتارهای میرا را می‌توان تا حدی ناشی از BPD (شخصیت اختلال مرزی) دانست که در تنظیم تجربیات هیجانی خود دچار نوروزی است که می‌تواند راحت هیجانات و احساساتش از ناراحتی خفیف به طغیان خشم بدل شود. البته سریال در همان آغاز این نشانه را در او اشاره کرده بود زمانی که میرا به روانشناس از گذشته و رابطه با پارتنری قبل از جاناتان می‌گوید که دچار اختلال شخصیت مرزی بوده و بر روی میرا هم تاثیر بسزایی گذاشته است. کنش‌های میرا به طور سمپاتیک و پاراسمپاتیک بخشی از آن ارادی و بخشی دیگر غیر ارادی‌ست به نحوی که او بر ارزش کنترل و عدم کنترل هیجانات و احساسات خود، آگاه نیست و رفتارهای مخرب خود را برای کاهش عواطف و خنثی ساختن انجام می‌دهد که این مهم نه تنها در دعواهای بین خودش و جاناتان بلکه حتی در سیر خواسته‌های عاطفی او بسیار مشهود است جاییکه او دقیقا نمی‌داند چه می‌خواهد و هر بار او را با روحیات و خواسته‌هایی با به پیش کشیدن‌ها و پس زدن‌ها می‌بینیم و همین مشخصات مانند روابط ناپایدار، افکار آشفته، بی ثباتی عاطفی و طغیان خشم است که او را نزدیک به اختلال شخصیت مرزی می‌کند. این خصیصه‌ها را می‌توان در قسمت چهارم و سکانس اثاث کشی به خوبی متوجهش شد زمانی که میرا از پالی جدا شده و رابطه شان به هم خورده (آن هم به خاطر بچه دار نشدن)، از محل کار خود که خیلی برایش اولویت مهمی‌‌ بوده اخراج شده و حال می‌خواهد به جاناتان برگردد اما اینبار جاناتان است که دیگر به او حسی ندارد. میرا برگه‌های طلاق را نمی‌داند می‌خواهد امضا کند یا نکند و در مقابل اصرار جاناتان که دیگر از او بریده امضا نمی‌کند و کار به دعوای فیزیکی با جاناتان می‌رسد و در نهایت با آن اتفاق‌های سخت پیش آمده بینشان با آن وضعیت آشفته به امضا تن می‌دهد.

کودکی ات را رها کن بیدارشو

صحنه‌هایی از یک ازدواج

بنیان‌های استوار جهان بینی ما در نتیجه ژرف با سطحی بودنش در سال‌های کودکی شکل می‌گیرد. چنین دیدگاهی بعد‌ها پیچیده‌تر، مفصل‌تر، کامل‌تر می‌شود ولی بنیانش تغییر نمی‌کند. زمانی‌که پدر جاناتان در قسمت پنجم فوت می‌کند او نه تنها ناراحت نمی‌شود بلکه گویی خوشحال هم شده چرا که با وجود پدر بی‌محبت و سختگیری که داشت هیچوقت نتوانست کودکی دشواری را که برایش رقم زده بود فراموش کند. او پدر و مادری داشت که همدیگر را دوست نداشتند اما به خاطر وجود بچه‌ها هیچوقت از هم جدا نشدند کاملا برعکس اتفاقی که برای جاناتان افتاده بود. شکست در رابطه پدر فرزندی تاثیر بسزایی در بزرگسالی دارد همانطور که فروید می‌گوید من نمی‌توانم هیچ نیازی را در کودکی، نیرومندتر از نیاز به حمایت پدر متصور شوم. پدر جاناتان هر طور که دوست داشته نسبت به فرزند خود قضاوت می‌کرده آنها را در شرایط کنترلی دشواری قرار می‌داده و حتی در ارتباط با مادر فرزندان نیز رفتاری ناخوشایند و ارعاب‌گر بروز می‌داده و جاناتان نیز اذعان دارد که هیچوقت نخواست که در مورد چیزی صحبت کند و همین مسئله عدم مکالمه همانطور که پیش تر اشاره کردیم باعث ظهور مشکلات عدیده‌تری در کانون خانواده می‌شود. جاناتان هیچوقت نتوانست از کودکی خود فرار کند مانند اتفاقی که در سه سالگی برایش افتاده بود. او در کودکی خواب ترسناکی می‌بیند که مواجهه منفعل و بی‌تفاوت مادر نسبت به کابوس جاناتان و حوصله سربر خواندن آن، باعث شکل‌گیری نوعی نادیده انگاری در وجود او می‌شود. فهمیده نشدن، درک نشدن و انکار شدن در کودکی جاناتان و محدودیت‌های احساسی پدر در برخورد سختگیرانه و نظام‌مند او با جاناتان باعث نوعی سرکوب حسی برونگرایانه در او شد به نحوی که جاناتان در درد و دلی با میرا به او می‌گوید هیچوقت نه تنها کسی او را دوست نداشته بلکه حتی توانایی دوست داشتن کسی را دیگر ندارد. این اتفاقی‌ست که پروست به خوبی عنوان می‌کند اینکه زمان؛ آدم‌ها را دگرگون مى‌كند اما تصويرى كه از آنها داريم ثابت نگه مى دارد. هيچ چيز دردناك‌تر از اين تضاد ميان دگرگونى آدم‌ها و ثبات خاطره‌ها نيست. گسستگی احساسی در کودکی جاناتان منجر به ترومایی در او شده که در بیان آنچه احساس می‌کند الکن است و عزت نفس لازم را در مواجهه با بحران‌های احساسی ندارد. حتی تجربه‌های میرا در کودکی نیز هم اکنون اثرش هویداست او زمانی که پنج سالش بوده با مادر خود به قرارهای عاشقانه مادرش می‌رفته و این بی بند و باری احساسی از همان کودکی در او پایه‌ریزی شده است، حتی مادر میرا، ازدواج را امری اشتباه برای میرا می‌دانسته و به او توصیه می‌کرده هیچوقت ازدواج نکند و میرا همیشه در تلاش برای ثابت کردن خلاف این موضوع بوده است.

رجوع به گذشته

صحنه‌هایی از یک ازدواج

جاناتان بعد از اینکه میرا به او خیانت و ترکش کرد برای هضم اتفاق‌های افتاده به رواندرمانگر مراجعه می‌کند اما گاهی حادث‌ها را نمی‌شود با کلمات بیان کرد، نمی‌شود پذیرفت و کنار آمد. درمانگر به جاناتان تمرینی می‌دهد که هر صبح هر چیزی که به ذهنش می‌آید را بنویسد و فکرش را تخلیه و خودش را در جریان سیال آنِ ذهنش رها کند. جاناتان اما در این موقعیت پیچیده و آزار دهنده در فقدان و تنهایی و آسیب از گذشته‌اش و خاطرات کودکی‌اش می‌نویسد. خاطرات کودکی، چیزی نیست که در گذشته باقی مانده باشند. آن‌ها هم با آدم بزرگ می‌شوند و به زندگی خود ادامه می‌دهند. گذشته، دائم در زمان حال حضور دارد، آن ‌هم در شکل کاملش. ازنظر فروید، اولین ابژه‌ای که ما با آن در ارتباط هستیم مادر و یا کسی است که نگهداری کودک را عهده دار است. لذا تصویری که از مهر و محبت و یا نوازش دریافتی آن دوران در ناخودآگاه ما نقش می‌بندد ارتباط مستقیم با نوع انتخاب و ارتباطات بزرگسالی ما دارد.

جاناتان در نوشته خود به توصیف پدرش و ارتباط با او می‌پردازد. اینکه پدر مقتدرش با طرز فکری عقلانی و وسواس گونه‌اش که گویی برای تلافی تمام اضطراب‌هایش بوده بر روی جاناتان سایه سنگینی انداخته بود. پدری قضاوتگر با مقررات اخلاقی سختگیرانه که باعث شده بود جاناتان همیشه در تلاش برای راضی نگه داشتن او باشد اما همیشه حس شکست خوردگی نسبت به این موضوع داشته است. حس دائمی ‌ازینکه به قدر کافی خوب و اخلاق مدار نیست و زیاد از حد خودبین است و این خودبینی در جهان محدود و ایدئولوژیکی که جاناتان در آن بزرگ شده بود گناهی بزرگ به حساب می‌آمد. از سوی دیگر مادری که در مقابل این پدر زیاد از حد ضعیف بود و به قدری مضطرب که حتی جاناتان نمی‌توانست در مواجهه با مادرش، خودش باشد و ترس‌ها و افکارش را با او در میان بگذارد. جاناتان با احساس عدم امنیت بزرگ شد و این کمبودها که کسی را نداشت تا مشکلاتش را با او در میان بگذارد و یا حل کند باعث از بین رفتن عزت نفس جاناتان و محبت‌خواهی او به هر طریقی شده بود. تاثیری از گذشته که باعث شده بود در آینده مدام در این فکر باشد که بچه بیشتری داشته باشد تا این نقصان‌های کودکی را برای او جبران کند. به همین خاطر او بعد از میرا سراغ فرد دیگری می‌رود و از او بچه دار می‌شود. جاناتان با ریختن تمام دردهایش در درون باعث ایجاد شکافی میان خود و دیگران می‌شده است و این گزاره از گذشته آفتی برای او در برابر یک رابطه واقعی است. چرا که همیشه بخشی از خودش را پنهان نگه می‌داشته اما فکر می‌کرد همه این‌ها زمانی به پایان می‌رسد که رابطه‌اش با میرا شروع شده بود. جاناتان با میرا از تنهایی ذاتی‌اش جدا می‌شده اما بعد از رفتن میرا جاناتان متوجه شد که حتی حضورش در زمان میرا نیز نصفه و نیمه بوده و بخشی از وجودش را ابراز نمی‌کرده است. رواندرمانگر این درک و بینش را در تحلیل و هضم اتفاق افتاده به جاناتان می‌دهد و او تازه متوجه می‌شود که نه تنها قربانی یک تحول ناگهانی بلکه قربانی رجوع به گذشته تلخ و سختی است که همواره او را از خودش دور می‌کرده است و تازه می‌فهمد وقتی به گذشته نگاه می‌کند، می‌بیند روزهایی که غمگین و عصبی و افسرده به نظر می‌آمد، جزو شادترین روزهای زندگی‌اش بوده است. به نقل از مارکز: «خاطراتی هست که آدم‌هایش رفته‌اند، این خاطرات غم‌انگیز است، ولی آن خاطرات که آدم‌هایش حضور دارند امّا شبیه گذشته نیستند بسیار دردناک‌تر است»

سواد رابطه

صحنه‌هایی از یک ازدواج

اپیزود چهارم که از نظر احساسی درگیر کننده‌ترین قسمت سریال است شاید در ظاهر به پروسه پیچیده طلاق و کشمکش‌های بین جاناتان و میرا می‌پردازد اما همانطور که از اسم این اپیزود برمی‌آید (بی سوادان) به مسئله مهم سواد رابطه و تبعات فقدانش می‌پردازد. سرفصل‌های مهم سواد رابطه را می‌توان: مسئولیت پذیری در رابطه، بیان حرف‌ها بدون توهین و تحقیر، دادن آزادی‌های فردی و مجاز به همدیگر، پذیرفتن یکدیگر و سعی در تغییر ندادن ویژگی‌ها و استفاده نکردن از نقاط ضعف طرف مقابل برای رسیدن به مقاصد خود، دانست. آنها نمی‌دانند چطور موضوع طلاق رو به دخترشان ایوا بگویند، شاید باید این موضوع را به بچه‌ها یاد داد که بالاخره عشق هم یک روزی پایان می‌یابدِ رابطه‌ها به پایان می‌رسند و آدم‌ها می‌روند و از یکدیگر جدا می‌شوند و همه‌ی این‌ها بخشی از زندگی‌ست و دردناک است. جاناتان اما درد واقعی را «مابینی» بودن می‌داند، بلاتکلیفی، نه اینجا بودن نه آنجا بودن، سردرگمی‌ میان خواستن و نخواستن، ماندن و رفتن و واقعا هیچ چیز بدتر از بی‌تصمیمی‌ نیست. جاناتان به جدایی مطمئن است، می‌داند چه می‌خواهد و این میرا است که با توجه به آشفتگی روحی و انزوا (ترک پاول و اخراج از کار) از نداشتن درک و ابراز عواطف صحیح برخوردار است. او از سواد رابطه که شامل شناخت احساسات فردی، خود آگاهی، خود کنترل‌گری، سازگاری با احساسات دیگران، مهارت ارتباط و بیان احساسات واقعی و مسئولیت پذیری در قبال کنش‌ها و رفتارهاست، بی‌بهره است و توانایی کنترل اوضاع را ندارد. همچنین جاناتان در درک موقعیت میرا هنگام درد و دل درباره‌ی اتفاق اسفبار اخراجش کاملا سرد و بی‌تفاوت گذر می‌کند و نه تنها هیچ حس همدلی را بر نمی‌انگیزد بلکه از این می‌گوید که بعد از رابطه جنسی با میرا به این نتیجه رسیده که از دیگر از ترک میرا نمی‌ترسد و هیچ حسی نسبت به جدایی ندارد و می‌خواهد از زن دیگری بچه دار شود (تحقیر سقط جنین میرا)، این نیز خود بخشی از فقدان داشتن سواد رابطه است که واکنش را به امری ناخوشایند بدل و شرایط را برای هر دو طرف بحرانی می‌کند. آنها همدیگر را همانطور که هستند نمی‌توانند بپذیرند، اشتباهات عاطفی زیادی در مواجهه با یکدیگر دارند و هیجانات و عواطفی چون خشم، ترس، شرم و… را به طور مخربی به یکدیگر ابراز می‌کنند که جملگی از مولفه‌های مهم در مضمون سواد رابطه است.

.

خانه و شیء‌انگاری به مثابه رابطه

صحنه‌هایی از یک ازدواج

کارگردان در تعریف مکان زندگی «خانه» با قرار دادن عکس‌های خانوادگی و پشته‌های کتاب و طراحی قسمت‌های جدا کننده، خانه را مکانی معرفی می‌کند که بیشتر فضایی‌ست که نشان‌دهنده پدر و مادر بودن است به جای عشق. خانه در اینجا نقش مهمی ‌دارد و یکی از عوامل شیء انگاری‌ست که می‌توان آن را نوعی دستاویز و تعلق خاطر از چیزهای مشترک دانست. همه عشق‌ها، حرف‌ها، وصل‌ها، جدایی‌ها و… در مکان شکل می‌گیرد و این مکان گویی خود شخصیتی دارای حافظه است و ناظر که تمام اتفاقات را بر خود دیده و ثبت می‌کند. این مکان (در اینجا خانه) می‌تواند عامل شور و سرزندگی باشد و هم می‌تواند یادآور تلخ‌ترین خاطرات برای آدمی‌ باشد که گذر از آن سخت و تلخ خواهد بود. مثلا در سکانسی جاناتان به میرا می‌گوید:«نمی‌دانم هنوز می‌توانیم در یک اتاق باشیم بدون اینکه به یکدیگر صدمه بزنیم یا نه»، دیالوگی تاثیرگذار که نشان دهنده مهم بودن مکان در طی زمان برای زوج است و احساس امنیت/عدم امنیت که از یک اتاق یا حتی یک مبل که به آدمی‌ دست می‌دهد. مانند سکانسی که میرا بعد از مدت‌ها به خانه برمی‌گردد و می‌بیند جاناتان دکوراسیون خانه را عوض کرده و یک مبل سبز رنگ فقط نگه داشته است، میرا احساس بدی از این تغییر (تغییر محیط به مثابه تغییر انسان‌ها و عواطفشان) بهش دست می‌دهد اما همان مبل سبز رنگ در دو قسمت بعد و زمان اثاث کشی به خواسته مهم میرا بدل شده و حس تعلق خاطر از گذشته و خاطره‌ها باعث می‌شود میرا این مبل را از جاناتان درخواست کند. همیشه بخشی از گذشته جوری با انسان می‌ماند که نه می‌توان فراموشش کرد نه دورش انداخت بلکه باید با آن زیست و در اینجا خانه به عنوان مهم‌ترین بخش در شکل گیری اکنون و تبدیلش به گذشته نقشی اساسی ایفا می‌کند.

در قسمت آخر که زمان گذشته و میرا و جاناتان از هم جدا شده‌اند، جاناتان برای شگفت‌زده کردن میرا همان خانه‌ای که سال‌ها با هم زندگی کرده بودند و بعد از جدایی فروخته بودند را برای یک شب اجاره می‌کند و به آنجا می‌روند. رجوع به گذشته اینبار نه از طریق ذهن بلکه از طریق مکان و شی‌‌ء شکل می‌گیرد. حتی خانه در سیر اتفاقات و رابطه‌شان به مدلولی برای خواسته‌هایشان تبدیل می‌گردد مانند هنگامی‌که بعد از سقط میرا، او و جاناتان تصمیم به تعمیر و تغییر خانه می‌گیرند تا اتاق کار جاناتان و اتاق ایوا جای جدید و شکلی نو به خود بگیرد (تغییر شیء استعاره‌ای از تغییر خواسته در زندگی). تعمیرات خانه (تغییر خود) به میرا سپرده می‌شود اما او با سهل انگاری (مقاومت در مقابل تغییر) این کار را عقب می‌اندازد تا زمانی‌ که اتفاق نهایی یعنی از دست دادن خانه (از دست دادن زندگی مشترک) حادث می‌شود. در بازگشت به خانه از دست رفته، نوستالژی و بازدید از جاهایی که در آن خاطره‌های زیادی شکل گرفته بود از آشپزخانه و راهرو‌ها تا اتاق خواب، این مرد است که پیشنهاد داده و شوق آنجا (بازگشت به گذشته) برایش مشهود است اما میرا با اینکه استقبال می‌کند اما با اظهار نظرخود (همیشه از اتاق هتل بیشتر خوشم می‌آمده)ِ نسبت به بازگشت به ازدواج تلویحا نظر خود را اعلام می‌کند. در حالیکه جاناتان خود صاحب زن و زندگی و فرزند جدید شده اما همین آشناپنداری نسبت به مکان او و میرا را در این موقعیت قرار داده است هرچند زندگی جدید خود را با مولفه داشتن زبان مشترک و دین مشترک (یهودیت) منطق سازی می‌کند اما اقرار دارد هیچوقت آنطوری که عاشق میرا بوده عاشق کسی نبوده است. جالب است که میرا که اتاق زیر شیروانی را یک انباری بلا استفاده می‌دانسته اکنون با بازسازی و زیبایی این اتاق (امری که خود ازش غافل مانده) توسط دیگری، دوباره اشتیاقی نو می‌یابد.

میرا نیز طلاق را آسیب روانی بی پایانی می‌داند که زمان زیادی طول می‌کشد تا هر فرد بعد از طلاق به زندگی عادی برگردد و شاید هم هیچوقت تاثرش از بین نرود. این تروما و آسیب ناشی از طلاق را جاناتان در رتبه دوم پر استرس‌ترین اتفاقات زندگی می‌داند اما بعد از نقل مکان! اشاره‌ای که جاناتان به این موضوع دارد نقش مکان را در فروپاشی روانی و احساسی زوج به خوبی نشان می‌دهد. آدم‌ها و شرایط عوض می‌شوند و تغییر می‌کنند اما مکان (خانه) و رابطه آنها سرجایش مانده است اما گذشته دیگر برنمی‌گردد و هیچوقت هیچ چیز مانند سابق نمی‌شود مانند یک تکه چسبی که زده می‌شود اما با کندنش دوباره مثل سابق نمی‌چسبد.

صمیمیت، انزوا، خیانت

صحنه‌هایی از یک ازدواج

در هر زندگی مشترکی، فداکاری و درجه‌ای از ناهماهنگی وجود دارد. دو زندگی، ریتم و دیدگاه کاملاً منحصر به فرد و مجزا باید به هم برسند. این یک بخش پذیرفته شده از ازدواج و روابط است که باید دادن و گرفتن وجود داشته باشد، توانایی منعطف بودن از مهمترین مواردیست که شریک زندگی شما به آن و شما بدان نیاز دارید. ساده لوحانه امیدواریم که در ازدواج این امتیازات به راحتی و با شادی داده شود اما نه، همیشه اینطور نخواهد بود. یکی از مراحل نظریه اریکسون مرحله صمیمیت در برابر انزوا می‌باشد. در این مرحله فرد برای صمیمیت و سرمایه گذاری در این راه آماده است، بنابراین ازدواج در مرحله‌ای اتفاق می‌افتد که چالش اساسی فرد بین صمیمیت و انزوا است. صمیمیت به طور طبیعی به خودی خود به وجود نمی‌آید و شامل علاقه، ارتباط متقابل، خطر پذیری، اعتماد و مبادله‌ی عقاید و عواطف و نه صرفا مجاورت جسمانی و روابط جنسی است که همه نیازهای اساسی و عمیق بیشتر انسان‌هاست. در همان زمان که فرد چنین رابطه‌ای را جست و جو می‌کند نیاز دارد تا احساس ثابت و پایداری از هویت خویش داشته باشد. گسترش صمیمیت بین زن و شوهر منجر به هم‌آمیزی می‌شود که به معنی آمیختن هویت خود با هویت شخص دیگر است بدون ترس از اینکه چیزی از خود از دست برود. اریکسون همچنین معتقد است که حس حقیقی صمیمیت به دست نمی‌آید مگر آنکه فرد هویت تکامل یافته خود را به دست آورده باشد. صمیمیت واقعی زمانی امکان پذیر می‌شود که فرد نخست به یک هویت مستقل دست یافته باشد. تنها به شرطی که فرد از هویت خود مطمئن شده باشد، می‌تواند در یک رابطه دو جانبه همه چیز خود را به طرف مقابل واگذار کند. ابهام و نگرانی ناشی از آشفتگی در هویت، اعم از هویت جنسی، هویت شغلی، خودانگاره (تصویری که فرد از خود در ذهن دارد)، و تن انگاره (تصویر ذهنی فرد درباره بدن خود)، مانع از آن می‌شود که فرد بتواند خود را آزادانه و محبت آمیز به شریک جنسی خود واگذارد یا اساساً هرگونه رابطه عمیق و دیرپایی برقرار کند. هرگونه ناکامی ‌و نداشته‌ای ما را به سمت انتخابی می‌کشاند که در ذهن ناخودآگاهمان، تصوری از ابژه‌ی خیالی داریم.

از سکانس‌های مهم فیلم می‌شود به لحظه اعتراف به خیانت میرا اشاره کرد. در این لحظه، میرا در تصمیم خود مصمم است و جاناتان هنوز امیدوار است که ازدواج را با هم حفظ کنند. میرا شروع به توجیه رفتار و توضیح احوالاتش می‌کند و وانمود می‌کند که خوشحال است. عملکرد جاناتان اما متفاوت است. او همچنان در نقش همسر فداکار است. او به میرا التماس می‌کند که به پیش تراپیست و روانشناس بروند. او در جمع کردن چمدان به میرا کمک می‌کند اما با این حال این نافی آگاهی جاناتان از عملکردش نیست. وقتی میرا از در بیرون می‌رود، جاناتان رفتارش تغییر می‌کند. التماس آرام او با پرخاشگری و اضطراب جایگزین می‌شود. او حتی پشت درهای بسته احساسات واقعی خود را خفه می‌کند.

در روانشناسی تحلیلی یونگ، او روان انسان را تک جنسیتی نمی‌داند و خیانت زمانی اتفاق می‌افتد که ویژگی‌های جنسیتی انسان‌ها متعادل نباشد. همه ما، هم ویژگی‌های زنانه (آنیما) داریم و هم ویژگی‌های مردانه (آنیموس). ویژگی‌هایی همچون تعقل، منطق و دوراندیشی، آنیموسی و ویژگی‌هایی همچون تعهد به روابط با دیگران، توجه به خود و … ویژگی‌های آنیمایی هستند. فرض کنید یک زن با آنیموس قوی (ویژگی‌های مردانه)،سلطه جو، رقابت جو، پرخاشگر و یک مرد با آنیمای قوی (ویژگی‌های زنانه)؛ مرد نمی‌تواند از قوه تعقل و دوراندیشی آنیموسی خود به اندازه کافی استفاده کند، زن هم نمی‌تواند از روحیه حمایتگری و صلح طلبی آنیماییش پیروی کند. رابطه این دو زوج روز به روز خالی تر از صمیمت و تعهد میشود و انتظار می‌رود که به زودی مرد و یا زن به دنبال رابطه موازی و خیانت برود.

پایانی در کار نیست همانطور که رنج پایان نمی‌یابد

صحنه‌هایی از یک ازدواج

کارگردان جدا از نمایش آرام و درون‌نگر در سریال که به طور مکرر و مؤثر از سکوت استفاده می‌کند در شیوه منحصر به فرد خود در آغاز هر قسمت (و در پایان قسمت آخر) با نشان دادن بازیگرانی که آماده شروع کار هستند (نوعی فاصله گذاری برشتی و شکستن دیوار چهارم)، آن را استعاره و نشانی برای جهانی بودن تجربه این زوج خیالی مطرح می‌کند، که قابل تعمیم به هر زوجی می‌تواند باشد که ناگهان خود را در وسط یک فروپاشی ازدواج می‌بیند. کارگردان با دقت به جزئیات سعی کرده تماشای سریال را مانند جدا کردن یک متن یا تماشای یک نمایشنامه ادبی جلوه دهد. حتی الگوهای آب و هوا نیز استعاری هستند، در هنگام جدایی اولیه برف سوزناکی می‌بارد و در بدترین جدل و بحث میرا و جاناتان کارگردان از باران استفاده می‌کند. کارگردان شخصیت‌هایش را به افراط می‌برد تا مجبور شوند چهره‌هایشان را رها کنند و بفهمند چه چیزی وجود دارد و چه چیزی نیست. این جست و جوی روشنگری، این نوای نومیدانه برای تکه‌های دیرهنگام خودشناسی، این اشتیاق برای صلح در یک خلأ، جملگی به یک تنهایی عمیق دامن می‌زند. گسست بین آنچه شخصیت‌ها می‌گویند و کاری که انجام می‌دهند، نه تنها دوگانگی عمیق آن‌ها، بلکه وضعیت وجودی آشفته‌شان را نیز منعکس می‌کند. آشفتگی که در زیر سطح فتوژنیک از همان ابتدای مصاحبه مشهود است. حتی دوست داشتن در این میان آشفته می‌نماید همانطور که میرا در پایان اشاره دارد به اینکه همیشه به شیوه آشفته خودم دوستت داشتم و تو همیشه به شیوه پیچیده خودت دوستم داشتی. میرا و جاناتان هر دو انسان‌های ناقصی هستند، اما به روش‌های ظریفی به این نقص‌ها اصالت می‌بخشند. کارگردان تصمیم می‌گیرد روی این نقص‌ها تمرکز نکند، بلکه اجازه می‌دهد مشکلات هر شخصیت به آرامی‌ خودشان را نشان دهند و در طول دیالوگ به آنها رسیدگی شود. اوج این انتخاب، روایت مذهبی سریال است. جاناتان یک یهودی سابق ارتدوکس است، در حالی که میرا نه مذهبی فکر و نه عمل می‌کند. این تنش بین ادیان به آرامی ‌به روایت نفوذ می‌کند، وقتی میرا در نهایت می‌گوید که نتوانسته است به طور صریح تمایلات جنسی خود را در مقابل جاناتان بیان کند، تکان دهنده است. کارگردان سعی در دراماتیزه کردن بیش از حد نمی‌کند بلکه تنش نهفته را به یک وضعیت آشفته و هرج و مرج روانی بدل می‌کند. سریال بر پایه مدرنیسم بنا شده، بیان رنج تنهایی انسان، گم‌گشتگی و سرگشتگی انسانی که گویی چیزی را از او دزدیده‌اند. انسانی که دیگر خود را احساس نمی‌کند، احساس شئ بودگی و ابزارشدگی غالب شده است و همه اینها حاصل مدرنیته است. جامعه صنعتی شده و مدرن که به قولِ‌ هایدگر فقط هدف را جستجو می‌کند و از خود غافل است: «تمدن نتیجه مدت زمانی است که انسان‌ها از خود بیگانه‌اند». در مجموع «صحنه‌هایی از یک ازدواج» مانیفست قدرت، گفتگو و روابط انسانی است. نمایشی خاموش و متفکرانه که دیدگاه تازه و ظریفی از اینکه چرا روابطمان را شکل می‌دهیم، چگونه آنها را حفظ می‌کنیم و چرا در نهایت از هم می‌پاشند، ارائه می‌دهد.

نیما نادری
نیما نادری

کارشناس کارگردانی سینما

کارشناس کارگردانی سینما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *